Tất tần tật về bệnh viêm tai giữa ở trẻ em

Viêm tai giữa ở trẻ em là một viêm nhiễm cấp tính do vi khuẩn hoặc virus ảnh hưởng đến tai giữa, tạo thành ổ viêm tại toàn bộ hoặc một phần hệ thống hòm nhĩ và xương chũm, thường tạo thành dịch trong hòm nhĩ. Trẻ em dễ bị viêm tai giữa hơn người lớn.

Đây được coi là một bệnh nguy hiểm, vì nếu không được chữa trị kịp thời thì rất có thể viêm tai giữa sẽ gây ra những biến chứng, ảnh hưởng đến thính lực của trẻ, hoặc tệ hơn, gây viêm màng não dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn, thậm chí gây tử vong.

Tuy tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nhưng bản thân bệnh viêm tai giữa ở trẻ em thường tự khỏi, và việc điều trị chỉ gồm kiểm soát cơn đau và xoa dịu các triệu chứng mà không cần dùng đến kháng sinh. Trường hợp trẻ sơ sinh (dưới 6 tháng tuổi) bị viêm tai giữa, hoặc trường hợp các triệu chứng thể hiện tình trạng bệnh từ vừa đến nặng, thì kháng sinh là lựa chọn bắt buộc. Trong bài viết này, Violetpham.vn sẽ giới thiệu chi tiết về nguyên nhân, triệu chứng và phòng ngừa viêm tai giữa ở trẻ em.

viem-tai-giua-o-tre-em-dieu-tri

Viêm tai giữa ở trẻ em thường tự khỏi mà không cần kháng sinh

Các triệu chứng của viêm tai giữa ở trẻ em

Bệnh thường diễn biến nhanh, và mức độ của các triệu chứng có sự khác biệt giữa người lớn và trẻ nhỏ. Các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến ở trẻ nhỏ bao gồm:

  • Đau tai, đặc biệt là khi đặt trẻ nằm xuống
  • Trẻ kéo hoặc gãi tai
  • Khó ngủ
  • Quấy khóc nhiều hơn
  • Dễ kích thích, cáu kỉnh
  • Khó nghe hoặc đáp ứng với âm thanh kém
  • Mất cân bằng
  • Sốt từ 38 độ C (100 độ F) hoặc cao hơn
  • Có dịch chảy ra từ tai
  • Đau đầu, mệt mỏi và chán ăn
  • Trường hợp nặng, có thể có mủ và có mùi khó ngửi

Viêm tai giữa có thể dẫn đến mủ chảy từ tai khi màng nhĩ bị thủng

Khi màng nhĩ bị thủng, dịch ở tai giữa có thể chảy ra ngoài

Ở người lớn, thường có những triệu chứng:

  • Đau tai
  • Tai chảy dịch
  • Giảm khả năng nghe

Làm gì khi nghi ngờ trẻ bị viêm tai giữa?

Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm tai giữa đôi khi không điển hình ở trẻ nhỏ, và cũng có thể lẫn với những bệnh khác. Chẩn đoán chính xác và kịp thời là việc đầu tiên cần làm. Hãy đưa trẻ đi khám tại các cơ sở chuyên khoa nếu:

  • Các triệu chứng kéo dài hơn 1 ngày
  • Các triệu chứng xảy ra ở trẻ dưới 6 tháng tuổi
  • Đau tai nghiêm trọng
  • Bé không ngủ được, hoặc quấy khóc sau một đợt cảm lạnh hay một viêm nhiễm đường hô hấp trên khác
  • Quan sát thấy dịch trong, mủ, hoặc máu chảy ra từ tai.

Nguyên nhân gây ra bệnh viêm tai giữa

Thông thường, viêm tai giữa không tiến triển từ một tổn thương thực thể ở tai. Nghĩa là cho dù bạn có vệ sinh tai cho trẻ không đúng cách thì cũng chỉ ảnh hưởng đến ống tai ngoài, mà không phải là bên trong màng nhĩ.

Thực tế, đa số trường hợp trẻ bị viêm tai giữa là nhiễm trùng thứ phát, do hậu quả của một căn bệnh khác, mà phổ biến nhất là cảm lạnh, cúm, dị ứng hoặc các bệnh nhiễm khuẩn mũi họng. Trong đó, ống Eustachian, hay vòi nhĩ, đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh.

Ống Eustachian: là một cặp đường ống bắt đầu từ phía sau mũi, giáp với vòm miệng, đi chếch lên phía trên nối với tai giữa. Phần giáp với vòm họng của vòi nhĩ đóng và mở để:

  • Điều chỉnh áp suất không khí ở tai giữa
  • Đẩy và thay mới không khí trong tai
  • Loại bỏ dịch tiết từ tai giữa.

Ống Eustachian ở trẻ sơ sinh nằm ngang nên trẻ rất dễ bị viêm tai giữa

Vòi nhĩ nằm ngang khiến trẻ sơ sinh dễ mắc viêm tai giữa

Khi trẻ bị dị ứng, hoặc sau khi bị một nhiễm trùng đường hô hấp trên, vòi nhĩ có thể bị sưng, hoặc tích tụ chất nhầy gây bít tắc, dịch nhầy này là nơi lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, gây ra viêm tai.

Viêm tai giữa ở trẻ em trở nên phổ biến một phần là bởi cấu tạo ống Eustachian của trẻ hẹp hơn, và nằm ngang, khiến việc dịch mũi họng chảy ngược vào trong, hoặc sự thoát dịch bị cản trở, khiến vòi nhĩ dễ bị tắc hơn.

Nguyên nhân quan trọng thứ hai có liên quan đến hạch VA, hay amidan vòm, là tổ chức mô Lympho nhỏ nằm ở phía sau mũi. Bình thường, VA đóng vai trò miễn dịch bằng cách tiếp xúc với luồng không khí từ bên ngoài vào phổi, nhận diện các vi khuẩn và virus có trong không khí, do đó chính nó lại có nguy cơ bị viêm nhiễm cao.

Vì hạch VA rất gần với đầu trong của vòi nhĩ, nên khi VA bị viêm sẽ gây chèn ép, bít tắc ống Eustachian, góp phần gây nên viêm tai giữa. VA chỉ có ở trẻ em, và sẽ tiêu biến dần khi trẻ dậy thì, chỉ còn dấu vết khi chúng ta lớn. Vì thế, viêm VA nhất định đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của viêm tai giữa ở trẻ em.

Các yếu tố nguy cơ

  • Tuổi tác: trẻ em từ 6 đến 24 tháng tuổi dễ bị viêm tai giữa vì kích thước và hình dạng của vòi nhĩ, cộng với hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện.
  • Trẻ được gửi tại các trung tâm: có nguy cơ mắc viêm tai giữa cao hơn so với trẻ được nuôi dạy tại nhà, vì môi trường đông người dễ khiến trẻ mắc các bệnh về hô hấp trên, ví dụ như cảm lạnh, hoặc cúm.
  • Việc cho ăn: trẻ sơ sinh bú bình, đặc biệt là bú khi trẻ nằm có tỷ lệ viêm tai giữa cao hơn rõ rệt so với trẻ bú mẹ hoàn toàn.
  • Yếu tố khí hậu, mùa: viêm tai giữa trở nên phổ biến hơn trong mùa thu và mùa đông, trùng với các đợt dịch cảm cúm và cảm lạnh. Những trẻ bị viêm mũi dị ứng (còn gọi là sốt cỏ khô) càng có nguy cơ mắc viêm tai giữa cao hơn.
  • Ô nhiễm không khí: khói bụi từ thuốc lá, khí thải của các nhà máy,… đều khiến các bệnh về hô hấp nói chung, và viêm tai giữa nói riêng gia tăng.

Trẻ bú bình có nguy cơ mắc viêm tai giữa cao hơn

Trẻ bú bình có nguy cơ mắc viêm tai giữa cao hơn trẻ bú mẹ hoàn toàn

Biến chứng của viêm tai giữa ở trẻ em

Hầu hết viêm tai giữa không gây biến chứng, và có thể tự khỏi chỉ bằng những biện pháp điều trị tại nhà. Tuy nhiên viêm tai giữa tái phát có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm:

  • Giảm thính lực: khả năng nghe có thể giảm nhẹ, sau đó trở lại bình thường khi các nhiễm trùng tai được điều trị dứt điểm.

Viêm nhiễm kéo dài hoặc viêm tai giữa chảy dịch có thể gây mất thính lực nặng, và nếu có những tổn thương màng nhĩ hoặc những tổ chức khác của tai giữa, thì giảm thính lực vĩnh viễn có thể xảy ra.

  • Chậm nói: nếu khả năng nghe bị suy giảm khi trẻ đang ở giai đoạn sơ sinh và tập nói, thì chúng có thể gặp khó khăn trong việc học nói cũng như chậm phát triển các kỹ năng xã hội.
  • Các nhiễm khuẩn khác: viêm tai giữa nếu không được điều trị triệt để hoặc không đáp ứng tốt với việc điều trị có thể lan sang các mô lân cận và gây viêm, bao gồm viêm xương chũm, viêm màng não,…
  • Thủng màng nhĩ: hầu hết trường hợp thủng màng nhĩ có thể lành trong vòng 72h. Tuy nhiên nhiều trường hợp màng nhĩ thủng không hồi phục, sẽ khiến thính lực giảm mạnh, hoặc điếc hoàn toàn.

Phòng ngừa viêm tai giữa

Một số biện pháp có thể được áp dụng để làm giảm nguy cơ viêm tai giữa ở trẻ em:

  • Phòng cảm lạnh và các bệnh hô hấp khác: giúp trẻ hình thành thói quen rửa tay thường xuyên, và tránh dùng chung đồ ăn hay đồ uống.
  • Hãy ho hoặc hắt hơi vào cánh tay thay vì bàn tay.
  • Trẻ nên được trông giữ tại nhà, nếu phải gửi trẻ đến nhà trẻ, hãy chọn những nhà trẻ có số lượng trẻ ít hơn.
  • Khi trẻ ốm, hãy chăm sóc tại nhà và hạn chế cho trẻ tiếp xúc.
  • Tránh xa khói thuốc lá.
  • Nuôi con bằng sữa mẹ, ít nhất là 6 tháng đầu đời để đảm bảo trẻ nhận được kháng thể từ sữa mẹ.
  • Nếu trẻ bắt buộc phải ti bình, hãy luôn cho bé ti ở tư thế thẳng đứng.
  • Tiêm Vaccine là một điểm quan trọng, vì nó giúp trẻ chống lại nhiều mầm bệnh như virus cúm, sởi, các vi khuẩn gây bệnh tai mũi họng như liên cầu, phế cầu. Các bệnh này đều có thể dẫn đến biến chứng viêm tai giữa ở trẻ em.

Tiêm vaccine cho trẻ là một cách phòng ngừa viêm tai giữa hiệu quả

Tiêm phòng các bệnh đường hô hấp là cách phòng ngừa VTG hiệu quả

Tham khảo tại: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ear-infections/symptoms-causes/syc-20351616

Xem thêm:

10 chất dinh dưỡng thức ăn từ động vật không thể cung cấp

Vai trò của hệ tiêu hóa khỏe mạnh với sự phát triển của trẻ nhỏ

 

comments